حسن عباسی

در هر کارى براى رسیدن به (هدف) و کسب موفقیت, رمز و راز و شیوه ها و قواعدى است که رعایت آنها, راه را میان بُر مى سازد. درس خواندن و (موفقیّت تحصیلى) نیز از این قاعده مستثنا نیست. پس سزاوار و بجاست که جوانان این رموز و روش ها را بشناسند و به کار بندند تا از تلاش علمى و آموزشى خود, بیشترین بهره و سریع ترین ثمره را به دست آورند. برخى از این رموز عبارت اند از:

۱ ـ سؤال
دانش آموز, با برخوردارى از روحیه تواضع و کنار گذاشتنِ غرور, آنچه را نمى داند باید بپرسد و مشکلات درسى خود را با معلّم در میان بگذارد. اگر کسى غرور و تکبر داشته باشد, راه فهم و علم را به روى خود مى بندد و (پرسیدن) ـ که اعتراف ضمنى به ندانستن است ـ براى او دشوار مى شود.
پرسش, (کلید گنجینه دانش) است. این حکمت, در کلمات پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله)آمده است: (العلمُ خزائن و مفتاحُها السؤال. )۱
گاهى هم شرم و خجالت مانع پرسیدن مى شود. امام باقر$ فرمود: (بپرس و از پرسیدن روى بر نگردان و خجالت نکش, چرا که این دانش را هر کس تکبّر یا خجالت داشته باشد, نمى آموزد. )۲

۲ ـ فراغت خاطر
ذهن آشفته و خاطرِ پریشان, مانع تحصیل است. پراکنده کارى و جدّى نگرفتن درس, سبب سستى چرخه آموزش مى شود. آن که هر روز موضوعى و هر فصل رشته اى بر مى گزیند و امروز و فردا مى کند و در کنار درس به کارهاى جنبى و متفرّقه مى پردازد و فرصت تحصیلى را به کارهاى غیر درسى صرف مى کند. عقب خواهد ماند.
پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله)از جمله وصیت هاى حضرت خضر به موساى حکیم را چنین نقل مى کند: (یا موسى! تَفَرّغْ للِعلمِ انْ کنتَ تُریدُه, فانّما العلمُ لمَنْ یَفْرَغُ له;۳ اى موسى! اگر علم مى خواهى, خود را براى آن خالص و فارغ بساز, چرا که دانش از آنِ کسى است که خود را براى آن فارغ و یکدل کند.) در توصیه هاى امام سجاد$ راجع به حقوق معلّم آمده است که عقل و ذهن و دل و فهم خود را براى معلّمت خالى و فارغ بساز تا بهتر بتوانى از دانش او بهره بگیرى.۴

۳ ـ توجّه و گوش دادن
تمرکز فکر و جمع بودن حواس در هنگام تحصیل و فراگیرى دانش, عامل مهمّى براى یادگیرى است. در متون دینى از موضوعى به نام (حُسن الإستماع) یاد شده است; یعنى خوب گوش کردن. کسى که هنگام مطالعه و درس خواندن یا شنیدن درس استاد, حواسش جمع نباشد و خوب گوش ندهد, یادگیرى او هم دچار اختلال و آسیب خواهد شد. از سخنان امام على$ در این زمینه چنین مى خوانیم: (وقتى نزد دانشمندى نشسته اى, بیش از آن که حرف بزنى, بر شنیدن حریص و مشتاق باش و همان طور که خوب حرف زدن را یاد مى گیرى, خوب گوش دادن را هم بیاموز.۵
علامه طباطبائى در باره شهید مطهرى مى فرمود: (مرحوم مطهرى یک هوش فوق العاده اى داشت و حرف از او ضایع نمى شد. حرفى که مى گفتیم, مى گرفت و به مغزش مى رسید… هر چه مى گفتیم هدر نمى رفت ; مطمئن بودم که هدر نمى رود. )۶

۴ ـ یادداشت
اگر علم را ثبت و ضبط و یادداشت نکنیم, فراموش مى شود. به حافظه هم چندان نمى توان تکیه کرد. بسیارى افراد توفیق علمى خود را مدیون یادداشت هاى خویشند. حضرت رسول(صلى الله علیه و آله)فرمود: علم را به قید و بند بکشید (قیّدوا العلم). پرسیدند: به بند کشیدن علم چگونه است؟ فرمود: (کتابَتُهُ; با نوشتن آن. )۷
امام حسن مجتبى$ فرزندان و برادر زادگان خود را گرد آورد و به آنان فرمود: شما کوچک هاى قومى هستید و امید است که بزرگ هاى قوم دیگر شوید, پس دانش بیاموزید. هر کس از شما نتوانست علم را حفظ کند و به خاطر بسپارد, آن را بنویسد و در خانه اش بگذارد.۸ امام صادق$ نیز فرمود: (اکتبوا, فًإنّکم لا تحفظون حتّى تکتبوا;۹ بنویسید, شما آموخته هاى خود را حفظ نمى کنید تا آن که بنویسید. )
ییادداشت بردارى از درس ها, آموخته ها و شنیده ها, یکى از رموز موفقیّت در تحصیل است. بسیارى نیازمند دفترها و جزوه هاى هم کلاسى هاى خویشند, چرا که خود ننوشته اند و از (یادداشت) بهره نگرفته اند.

۵ ـ پیگیرى و استمرار
عامل دیگر موفقیّت, جدیّت, پیگیرى, سخت کوشى و خسته نشدن است. هر هدفى با تداوم و تلاش, قابل دسترسى است. اگر با کمترین ضعف و ناکامى به وجود آمده آموزش را کنار بگذاریم و دلسرد شویم, ناکامى هاى بیشتر و بزرگ ترى در انتظارمان خواهد بود. البته جاذبه هاى فرعى و دل مشغولى هاى گوناگون و کشش هاى غیر درسى وجود دارد, اما دانش آموز موفق کسى است که بر این جاذبه ها غلبه کند و از پیمودن راه و کوشش براى نیل به هدف, خسته نشود.
پیگیرى و تداوم, هم هدف را همیشه زنده مى دارد, هم آموخته ها را زنده و با طراوت نگه مى دارد و هم انگیزه آموزشى را تقویت مى کند. امام على$ فرمود: (هر کس دانش را زیاد مرور و بررسى کند, آنچه را آموخته فراموش نمى کند و آنچه را هم نمى داند, مى آموزد).۱۰ این موضوع به نوعه با مسئله (تکرار) هم مرتبط است. خواندن و تکرار کردن آموخته ها, آن را در ذهن و دل مستقر مى سازد و از فراموشى جلوگیرى مى کند.

۶ ـ اغتنام فرصت ها
(زمان), سرمایه هر دانش آموز است. فرصت جوانى و نشاط شباب, زودگذر و غیر قابل بازگشت است. افسوس خوردن بر فرصت هاى سوخته و از دست رفته هم مشکلى را حل ّ نمى کند. اگر بزرگان دین فرصت را همچون ابر, گذرا دانسته اند, هشدارى براى بهره گیرى از (حال) و (فرصت امروز) و هدر ندادن این سرمایه است.
بهره گیرى از صبحدم, سحرخیزى و از دست ندادن فرصت هاى پر نشاط آغاز روز, بهره هاى فراوانى دارد. در تقسیم بندى وقت ها, باید سرشارترین لحظه ها و پر انرژى ترین ساعت ها را براى کارهاى علمى و فکرى گذاشت; نه آن که در ساعات اولیّه بامداد خوابید و این (زمان طلایى) را در خواب و رختخواب سپرى کرد. پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله)فرمود: در کسب دانش, سحر خیز باشید و اوّل روز در پى آن روید, چرا که سرخیزى مایه برکت و کام یابى است.۱۱ در سرمشق هاى خوشنویسى هم به ما آموخته اند: (سحر خیز باش تا کامروا باشى).

۷ ـ برنامه ریزى
تنظیم وقت, تقسیم درست زمان و به کارگیرى صحیح فرصت به تناسب اهمیّت موضوعات, در رسیدن به هدف مؤثّر است. تا هدف مشخّص نباشد, امکان برنامه ریزى هم نیست. تا محدوده زمان و میزان توانایى و فرصت و امکانات, معیّن نباشد, این (اولویّت بندى) عملى نخواهد شد. با برنامه ریزى مى توان فرصت و وقت را توسعه داد و به همه کارها رسید و مشکلِ (نمى رسم) و (وقت نمى کنم) را حل کرد. بدون نظم و برنامه ریزى, فرصت هاى زیادى هدر مى رود و بدون (اولویت بندى) زمان و عمر ما صرف کارهاى بیهوده و کم اهمیّت مى شود. حضرت على$ فرمود: (من اشتغل بغیر المهم ضیّع الاهم ّ;۱۲ هر کس به کار غیر مهم مشغول شود, کار مهم تر را تباه و ضایع مى سازد). این همان (مدیریت زمان) و برنامه ریزى و اهم و مهم ّ کردن کارها و برنامه هاست.
آن حضرت در سخن دیگرى فرموده است: (بسیارى از مردم در پى کارهاى زاید و غیر لازم (و حاشیه اى و کم اهمیّت) مى روند و کارهاى اصلى و عمده را وا مى گذارند).۱۳ کلام امام, نقد شیوه کسانى است که برنامه ریزى حساب شده اى در کار خود ندارند. اگر دانش آموزان تنظیم حساب شده اى در مورد اهداف, برنامه ها, کارها و صرف اوقات نداشته باشند, زیان خواهند کرد.

۸ ـ معلّم خوب
تأثیر یک معلّم دانا, دلسوز, آگاه و صمیمى در رشد علمى و فرهنگى دانش آموز بسیار است. بسیارى از انسان هاى موفق, کام یابى هاى علمى خود را مدیون برخوردارى از چنین اساتیدى هستند که هم تجربه کارى دارند, هم برتریِ علمى, هم دلسوزى در تعلیم و تربیت و هم رابطه هاى صمیمى با شاگردان. از این رو انتخاب استاد و بهره گیرى از محضر علمى چنین اساتیدى, از جمله رموز موفقیت تحصیلى است.
در کتاب هاى تفسیر, در ذیل آیه (فلینظر الأنسان الى طعامه) (انسان باید به طعام خود به دقّت بنگرد) از امام باقر$ روایت شده است: یعنى این که بنگرد علم و دانش خود را از چه کسى مى آموزد.۱۴ وقتى ذهن و دل دانش آموز در اختیار استاد قرار مى گیرد, شکل گیرى شخصیت علمى و اخلاقى و پیشرفت او نیز از استادش اثر مى پذیرد.
امام حسن مجتبى$ فرمود: (عجبت لمن یتفکّر فى مأکوله, کیف لا یتفکّر فى معقوله, فیجنّب بطنه ما یؤذیه و یودع صدره ما یزکیّه;۱۵ شگفت از کسى که در خوراکى خود دقت مى کند, اما در مسائل عقلى و فکرى خود اندیشه نمى کند; شکم خود را از آنچه آزارش مى دهد دور مى دارد, اما سینه و دل و جانش را به چیزى که او را تزکیه کند, وا مى گذارد). تأکید حضرت بر دقت بر (غذاى فکرى) و (تغذیه علمى) است که باید از مجراهاى صحیح انجام گیرد و شکل گیرى شخصیت و ثمر دهى وجود انسان, در دست افراد به تعهّد قرار نگیرد.

۹ ـ اعتماد به نفس
خداوند, استعداد و توان آموختن و پیشرفت را در همه کس قرار داده است; هر چند ممکن است در افراد, متفاوت باشد. شناخت خود و ایمان به توان مندى ها و اعتماد به نفس سبب مى شود که دانش آموز, زود مأیوس نشود و طى کردن راه پیشرفت را براى خود غیر ممکن نشمارد. مطالعه در باره انسان هایى که در شرایط مساوى یا مشابه با شما هستند, اما به درجاتى از رشد علمى و موفقیت دست یافته اند, نشان مى دهد که آن گونه توفیق ها محال نیست و براى شما نیز فراهم مى شود, به شرط آن که خود را و روحیه تان را نبازید و از ناکامى ها و شکست ها, پلى براى پیروزى هاى بعدى بسازید و تحقیرها و ملامت هاى دیگران سبب دلسردى و نامیدى شما نشود. داشتن (روحیّه) و (امید), نقش مهمّى در کام یابى دارد. توجّه به (داشته ها) و شناخت نعمت هاى الهى و زمینه هاى رشد, اعتماد مى آفریند. مهم ّ, کشف آن دنیاى باطن و ایمان به توانستنِ خویش است.

۱۰ ـ همّت بلند
بى دلیل نگفته اند که:
همّت بلند دار که مردان روزگار از همّت بلند به جـایى رسیده اند
هر چه هدف متعالى تر و همّت والاتر باشد, تلاش انسان هم به تناسب آن افزون تر و به کارگیرى توانایى ها بیشتر خواهد شد. در کوهنوردى, آنان که (رسیدن به قلّه) را در نظر داشته باشند, نسبت به کسانى که صعود به ارتفاع کمى از یک قلّه سرکشیده را مدّ نظر دارند مسافت بیشترى طیّ خواهند کرد. معروف است که یکى از دانشمندان از فرزند خود پرسید: تو مى خواهى در علم و دانش به کجا برسى؟ گفت: مى خواهم به رتبه و مقام تو برسم. پدر گفت: قطعاً به جایى نخواهى رسید, چون من مى خواستم به مقام علمى امام صادق$ برسم که به این جا رسیده ام; تو که مى خواهى به حدّ من برسى, به مقامى نخواهى رسید.

یک نمونه خوب
اگر بخواهیم نمونه اى از یک انسان شایسته را نام ببریم که خوب درس خواند و خوب آموخت و در مقام شاگردى و معلّمى, انسان موفّقى بود, شهید آیة الله مطهرى نمونه مناسبى است. وى با اشتیاق و شور درس مى خواند, به استادان خود نهایت احترام را مى گذاشت, از فرصت هاى خود حدّاکثر بهره را مى گرفت, وقت خود را صرف آموختن لازم ترین و مفیدترین علوم مى کرد, از هدر رفتن وقت خود جلوگیرى مى نمود, با افراد صالح و جدّى همدرس بود, نزد اساتید پخته و با شخصیت و دانا درس مى خواند, ذهن خود را از پراکندگى و تشویش باز مى داشت, در درس خواندن بسیار جدّى, کوشا, صبور و مقاوم بود, علم آموزى او بسیار ژرف بود و با دانش به صورت سطحى برخورد نمى کرد. در کنار آموختن, به تهذیب نفس و توجّه به معنویّات و اخلاص و عبادت هم اهتمام مى ورزید, براى پخته شدن مباحث علمى به نقد و گفت وگو و مباحثه مى پرداخت, نقدهاى دیگران را صمیمانه مى پذیرفت و از آنها بهره مى گرفت.
در پایان به گوشه اى از توصیه هایى که شهید مطهرى به فرزند بزرگوارش داشته, اشاره مى کنیم, که براى همه ما آموزنده است و مى توان راز و رمز موفقیّت را از آن شناخت:
(… در انتخاب دوست و رفیق, فوق العاده دقیق باش, که مار خوش خط و خال فراوان است. همچنین در مطالعه کتاب هایى که به دستت مى افتد, بر اطلاعات اسلامى و انسانیّت بیفزا. اگر جلسات خوبى در تبریز هست شرکت کن. اگر کتابى از این دست لازم شد پیغام بده تا برایت بفرستم. حتّى الإمکان از تلاوت روزى یک حزب قرآن که فقط پنج دقیقه طول مى کشد, مضایقه نکن و ثوابش را هدیه روح مبارک حضرت رسول(صلى الله علیه و آله)بنما که موجب برکت عمر و موفقیت است. ان شاءالله. )۱۶

محورهاى پژوهش:
۱ ـ معناى موفقیت چیست؟
۲ ـ عوامل توفیق کدام است؟
۳ ـ نقش دوستان, معلّمان و خانواده در موفقیت دانش آموز چیست؟
۴ ـ چگونه مى توان از استعدادها بهترین بهره را گرفت؟
۵ ـ ویژگى هاى انسان هاى موفق چیست؟
۶ ـ قواى جسمى و توان مندى هاى بدنى و فکرى چه تأثیرى در رشد علمى دارد؟
۷ ـ تأثیر حافظه و نبوغ فکرى در موفقیت دانش آموز چیست؟
۸ ـ وضعیّت روانى دانش آموز, چه سهمى در توفیق او دارد؟
۹ ـ عوامل عقب ماندگى درسى کدام است؟
۱۰ ـ چه کنیم که شکست, ما را به یأس نکشاند؟
۱۱ ـ نقش امید در موفقیت درسى.
۱۲ ـ تأثیر اخلاص و بعد معنوى در موفقیت تحصیلى.
۱۳ ـ نقش تغذیه سالم در موفقیت درسى و تحصیلى.
۱۴ ـ میزان تأثیر ورزش و تفریحات سالم در موفقیت درسى.
۱۵ ـ نمونه هایى از انسان هاى موفق در کسب علم.
۱۶ ـ نمونه هایى از شکست خوردگان در مسیر دانش آموزى.

منابع پژوهش:
۱ ـ شیوه هاى موفقیت در تحصیل, محمدحسین حقجو.
۲ ـ جلوه هاى معلمى استاد مطهرى, انتشارات مدرسه.
۳ ـ رمز پیروزى مردان بزرگ, جعفر سبحانى.
۴ ـ مسائل آموزش و پرورش, محمد طاهر معیّرى.
۵ ـ حدیث رویش, ابوالقاسم حسینى ژرفا.
۶ ـ تعلیم و تربیت در اسلام, مرتضى مطهرى.
۷ ـ الحیاة, ج ۱ (بخش علم و تعلم).
۸ ـ العلم و الحکمة فى الکتاب و السنّه, محمد محمدى رى شهرى.
۹ ـ اگر نوجوان مى شدم!, مولود شمس نژاد.
۱۰ ـ سى درس براى موفقیّت, ج. کامیارراد.
۱۱ ـ مهارت در اندیشیدن, ادوارد. د. بونو, ترجمه بهمن لطیف.
۱۲ ـ آداب تعلیم و تربیت در اسلام, شهید ثانى, ترجمه محمد باقر حجّتى.
۱۳ ـ وظایف اخلاقى معلم و شاگرد, محمد اسماعیل نورى.
۱۴ ـ دفتر را باز کنیم, حمید گروگان.
۱۵ ـ در مکتب تجربه, حمید گروگان.
۱۶ ـ نگرانى ها و ناامیدى ها, محمد جعفر امامى.
۱۷ ـ کلیدهاى تربیتى و تعلیمى, دکتر رجبعلى مظلومى.

۱-تو دنیا هر چیزی ارزش یک بار تجربه کردن را دارد

۲-تو دنیا هر چیزی ممکنه

۳-دو چیز را هیچ وقت فراموش نکن       * مرگ       * خدا

۴-دو چیز را همیشه فراموش کن ss          *بدی دیگران در حق تو             * خوبی خودت در حق دیگران

۵-سه چیز را بیش از بیش نگه دار       * زبانت را در چمع         * چشمت را در خانه دوستان         * شکمت را در سر سفره دیگران

۶-دنیا دو روز است یکی برای تو  و دیگری بر علیه تو            * اگر برای تو بود مغرور نشو           * اگر بر علیه تو بود نا امید نشو

اخلاق و جامعه مجازی – یک

جستجوی اخلاق در اسناد جامعه اطلاعاتی

چکیده:

فناوری اطلاعات از جمله فناوری های روبه گسترش است که امروزه تمام عرصه های اجتماعی، فرهنگی ، علمی ، اقتصادی وسیاسی جامعه را تحت تأثیر خود قرار داده است . اینترنت به عنوان تأثیر گذارترین بخش فناوری اطلاعات در حال ایجاد عمیق ترین آثار درجامعه جهانی است. با توسعه ارتباطات اجتماعی و توسعه ارتباطات بین جوامع . تبادل بین فرهنگ ها نیزتوسعه می یابد که پیامدهای مؤثر وجدی به دنبال دارد. باورها ، ارزش ، معیارهای اخلاقی، اعتقادات و ایدئولوژی های جوامع گوناگون در ارتباط نزدیک تری با یکدیگر قرار می گیرند. وتأثیر و تأثر جدی بریکدیگر می گذارند. لذا مباحث اخلاقی نیز در سطح بین المللی بصورت جدی تری مورد توجه قرارگرفته اند. سران کشورها در نشست سران جامعه اطلاعاتی ” که در سال ۲۰۰۳ در ژنو برگزار گردیددر اعلامیه اصول خود به این مطلب پرداخته اند.اعلامیه مزبور سعی می کندمعیارهای سیستم اخلاقی مورد نیاز جامعه اطلاعاتی را ارائه نماید. دراین نوشته تلاش می شود به بعضی ازجوانب بحث اخلاق درجا معه اطلاعاتی از دید اصول و دیدگاه های جوامع مختلف راجع به آن پرداخته شود. ورابطه آن باپدیده جهانی سازی چالش هایی که درپیش روی جامعه مااست مورد بررسی قرار گیرد.

مقدمه :

باتوسعه تکنولوژی ارتباطات و مخابرات از یک سو، وتوسعه تکنولوژی کامپیوترو نرم افزار از سوی دیگر وتحولات شگرفی که در تکنولوژی میکرو الکترونیک پدید، ارتباطات و ارطلاعات ?((ICT ظهور کرد که موجب پیدایش سریعترین و بی سابق ترین تحولات درعرصه زندگی اجتماعی انسان گردیده است. با ظهور این فناوری ، ” عصر اطلاعات “و ” جامعه اطلاعاتی” ( اگراین نامگذاری صحیح باشد) در حال شکل گیری است که خود تأثیرگذاری بنیادی را درجوامع در پی دارد. به عبارت دیگرفناوری اطلاعات و به تبع آن اینترنت هم یک ” فناوری توانمند سازی” است و هم یک ” فناوری ساختار ساز” اجتماع . ابعاد اخلاقی جامعه اطلاعاتی به صورت گسترده ای بافسلفه ، ایدئولوژی ، جامعه شناسی ، باورهای دینی، سیاست، علوم وفناوری پیوند دارد.

از سوی دیگر فناوری اطلاعات و اینترنت تا حد بالایی موتور محرکه جهانی سازی ( یاجهانی شدن) و اینترنت در حال تبدیل شدن به اصلی ترین بزرگراه ارتباطی جوامع است. زمینه بسیاری از موارد اجتماعی از جمله اخلاق در حال جابجایی از زمینه های ملی به بین المللی است .

آی می توان معیارها وباورهای اخلاقی یک جامعه اطلاعاتی جهانی برای تمام جوامع بکارگرفت؟آیاامکان ایجاد یک ” سیستم اخلاقیات مشترک” وجود دارد؟

مباحث اخلاقی متنوع که درجامعه اطلاعاتی جهانی ودرمحیط اینترنت مطرح می شوند مباحث متعددی هستند از قبیل اخلاق در ارائه اخبار و شایعات ، سایتهای توسعه تنفر سایتهای غیر اخلاقی ، حقوقی مالکیت معنوی ، امنیت فردی، محرمانگی اطلاعات اخلاق درکسب و کار وامثالهم. تمام این موارد ، مباحثی هستند که” حساس از نظر ارزشی ” به شمار می روند. ولکن ” معیارهای ارزشی” در جوامع مختلف متفاوت است . در جهانی که تعاملات گوناگون جوامع با یکدیگر روز به روز بیشتر می شود و تعاملات فرهنگی جوامع به بیشتر وجه انجام می شود ، با چالش های فرهنگی و اخلاقی در پیش رو چگونه برخوردی باید داشت؟

نشست سران جامعه اطلاعاتی World Summit On Information Society ( WSIS)

با توسعه فناوری اطلاعات سطوح اجتماعی جوامع مختلف ، و گستر ش اینترنت بعنوان بزرگراه ارتباطات بین المللی ، اتحادیه جهانی مخابرات در کنفرانس چهار سالانه خود در ۱۹۹۸ مینییاپولیس از دبیر کل سازمان متحد درخواست کرد به منظور ساماندهی مسائل مربوط به جامعه اطلاعاتی و تدوین دیدگاه مشترک درباره آن نشستی از سران کشورها تحت عنوان ” نشست سران جامعه اطلاعاتی ” برگزار نماید . مجمع عمومی سازمان ملل با تصویب این در خواست طی قطعنامه ای ، برگزاری نشست مزبور را در دو مرحله تصویب نمود که مرحله اول آن در دسامبر ۲۰۰۳ در ژنو و مرحله دوم آن در نوامبر ۲۰۰۵ در تونس برگزار شود.

شرکت کنند گان در اجلاس مزبور عبارتند ار :

۱- دولتها.

۲- بخش خصوصی و شرکتهای تجاری.

۳- جامعه مدنی .

۴- سازمانهای بین المللی.

اجلاس دسامبر ۲۰۰۳ ژنو با حضور سران بیش از۸۰ کشور جهان وفعالان جامعه مدنی وبخش خصوصی و سازمانهای مهم بین المللی از جمله ICANN،ITO و یونسکو برگزار گردید.

مباحث مهمی در این اجلاس مطرح شده است ، که در روابط آینده کشورها و جوامع با یکدیگر بسیار تأثیر گزار است و شیسته است در سطح ملی مورد بررسی همه جانبه قرار گیرد. اجلاس ماه دسامبر ۲۰۰۳ سران جامعه اطلاعاتی با ارادئه دو سند به کار خود پایان داد .

۱- اعلامیه اصول.

۲- برنامه عمل .

اعلامیه اصول WSIS با شمار ” ایجاد جامعه اطلاعاتی ، چالش جهانی در هزاره جدید ” به موارد زیر می پردازد :

۱- دیدگاه مشترک سران راجع به جامعه اطلاعاتی .

۲- اسول اساسی در جامعه اطلاعاتی .

۳- به سمت جامعه اطلاعاتی برای همه برمبنای دانش مشترک.

در هر یک از موارد فوق اعلامیه به موارد جزیی تری می پردازد مهمترین موضوعاتی که به بحث ما مربوطند عبارتند از : * اعلامیه اصول در بند اول خود می دارد جامعه اطلاعاتی جامعه ای ” مردم – محور ، فراگیر و توسعه گرا خواهد بود و در آن ” هرکس می تواند اطلاعات و دانش تولید کند ویا به آنها دسترسی داشته باشد و از آنها استفاده کند و آنها را به اشتراک همگان بگذارد” تااز این طریق ” اشخاص و جوامع توانمند شوند.”

*در بند ۴ اعلامیه،” حق آزادی بیان و آزادی عقیده ، حق جستجو ، دریافت و بهره مند شدن از اطلاعات از طریق هر سانه ای بدون توجه به مرزها مورد تأیید قرار گرفته است.”

* دربند ۱۷ اعلامیه ذکر شده است که ” ساخت یک جامعه اطلاعاتی فراگیر نیاز به شکل جدید همبستگی ، مشارکت و همکاری بین دولت ها و سایر اعضای ذینفع جامعه از جمله بخش خصوصی ، جامعه مدنی ، و سازمان بین المللی دارد.”

موارد مزبور بعضا” برپایه منشور سازمان ملل و نیز برپایه اعللامیه جهانی حقوق بشر تدوین یافته، لکن چند عامل جدید نیز با صراحت و یا تلویحا” ذکر شده اند که می توان به بعضی از آنها اشاره کرد:

- حق آزادی بیان وعقیده ، دریافت و جستجوی اطلاعات از هر طریق هر رسانه بدون توجه به مرزها .

- حضور بخش خصوصی، جامعه مدنی و سازمانهای بین المللی در تصمیم گیریهای جهانی با توجه به روند رو به شتاب ” جهانی سازی “

و توسعه فرآیند ” خصوصی سازی ” و توسعه معنادار سازمانهای ” جامعه مدنی” ونقش روزافزون سازمانهای بین المللی ، ادبیات حاکم بر اعلامیه اصول معنای خاص خود را پیدا می کند و گفتمان حاکم بر آن روشن تر می نماید. در واقع این ها عوامل اصلی” جهانشمول سازی ” که در بخش دیگر این نوشته به آن خواهیم پرداخت.

در بخش دوم اعلامیه اصول ” یعنی بخش اصول اساسی ” جامعه اطلاعاتی نیز مواردی است که به بحث ما مربوط می شود از جمله :

- در بند ۲۰ اعلامیه به اهمیت نقش دولت ، و نیز بخش خصوصی جامعه مدنی ، سازمان ملل و دیگر سازمان های بین المللی و مسئولیت آنها در توسعه جامعه اطلاعاتی و فرآیند تصمیم گیری در این جامعه و لزوم تلاش مشترک آنها در جامعه اطلاعاتی تصریح می کند.

- دسترسی به اطلاعات و دانش برای همگان در بند های ۲۸,۲۷,۲۶,۲۵,۲۴ مورد تاکید اعلامیه قرار گرفته است .

- از مهمترین مواردی که دغدغه کشورهای در حال توسعه است و در اعلامیه درچندین بند به آن ارشاره شده ، مسئله مدیریت اینترنت * * است در بند ۴۸ اعلامیه اصول تأکید شده است که مدیریت اینترنت از مباحث اصلی جامعه اطلاعاتی است که در آن با دولتها ، بخش خصوصی ، جامعه مدنی، و سازمانهای بین المللی در گیر شوند وعلاوه بر توزیع یکسان منابع اینترنتی ،” چند زبانی ” *** نیز باید در نظر گرفته شود.

ابعاد اخلاقی جامعه اطلاعاتی در اعلامیه اصول:

بندهای ۵۹,۵۸,۵۷,۵۶ از بخش اصول اساسی اعلامیه اصول به ابعاد اخلاقی جامعه اطلاعاتی می پردازد که با توجه به اهمیت آن عینا” در این جا درج می شود.

بند ۵۶ – یک جامعه اطلاعاتی باید به صلح احترام بگذارد و ارزش های بنیادی شامل آزادی ، برابری ، اتحاد ، تاهل ، احترام به سرشت طبیعی و مسئولیتهای مشترک را حمایت و تقویت نمایند .

بند ۵۷ – ما اهمیت اخلاقیات در جامعه اطلاعاتی را برای رشد عدالت و هویت و ارزش نوع بشر تایید می کنیم . بیشترین حفاظت از خانواده و توانا ساختن آن برای ایفا نمودن نقش حیاتی و مهم آن در جامعه باید صورت پذیرد.

بند ۵۸- آزادی استفاده از فناوری اطلاعات و ایجاد محتوی باید ب احترام به حقوق بشر و آزادی های بنیادی دیگران ، شامل حفظ حریم خصوصی افراد ، آزادی اندیشه ، عقیده و مذهب ، مطابق با اسناد بین المللی مربوطه باشد.

بند ۵۹- تمام نقش آفرینان و فعالان جامعه اطلاعاتی باید از طریق فعالیتهای مناسب و اقدامات پیش گیرنده، مطابق با قانون ، از استفاده نادرست از فناوری اطلاعات ، مانند فعالیتهای غیر قانونی مربوط به اعمال نژاد پرستی ، تبعیض نژادی ، بیگانه ترسی و تعصبات مربوط به آن ، نفرت ، خشونت و انواع شکل های سوء استفاده از کودکان وانواع استفاده و بهره برداری از نوع بشر را جلوگیری کنند.

در سند ” برنامه عمل ” اجلاس WSIS ، در بند ۲۵ برنامه کاری برای پیاده سازی” ابعاد اخلاقی جامعه اطلاعاتی ” آمده است :

بند ۲۵- جامعه اطلاعاتی با سند مبتنی بر ” ارزش های مشترک جهانی ودرپی ترویج و ارتقاء منافع عمومی و جلوگیری از سوی استفاده از فناوری اطلاعات و مخابرات (ICT) باشد.

در بند های دیگر این قسمت آمده است که باید برای اجرای آنچه در بندهای مربوط در اعلامیه اصول ذکر شده ، قدم های اجرایی برداشته شود .

دغدغه های کشورهای جنوب:

کشور های جنوب دغدغه های خود را به انحاد گوناگون در برابر هجوم کشورهای شمال و پدیده جهانی سازی ابزار داشته اند و تلاش کرده اند در گوشه و کنار سند اعلامیه اصول نگرانی های خود را به نوعی ابزار نمایند. بعضی از این دغدغه ها عبارتند از :

· حفظ حاکمیت ملی

· حفظ هویت ملی

· حفظ تنوع فرهنگی

· حفظ تنوع زبانی

· اخلاق

· دسترسی برابر به اطلاعات

· دسترسی برابر به فناوری

جهانی شدن / جهانی سازی و اینترنت :

جهانی جهانی شدن ، بی شک اصصلاح متداول دهه حاحضراست ، جهان در حال تحول در عرصه اقتصاد ، سیاست و فرهنگ در سطح جهانی است، جهانی شدن پدیده ای صرفا” اقتصادی نیست ، بلکه تمام جنبه های فرهنگی ، اجتماعی وسیاسی بشر امروز را در برمی گیرد. نه تنها کالا ، خدمات و سرمایه در سطح بین الملل به آسانی به گردش در می آید. بلکه افکار ، عقاید وفرهنگ ها نیز بی حد و مرزتر از گذشته مبادله می شود، جهانی شدن پدیده ای است سازمانهای بین المللی عهده دار بسیاری از وظایف سازمانهای ملی در کشور ها خواهند شد ( سازمان تجارتWTO )

برژنیسکی مشاور امنیت ملی کارتر اعلام می کند ” که ظهور ” دهکده جهانی ” امروز در پهنای انقلاب عظیم تکنولوژی ، در شرف تحقق است . با رنگ باختن مرزها ، جوامع به سمت ملحق شدن به نوعی جامعه شبکه ای پیش می روند.”

واقعیت این است که جهانی شدن یا جهانی سازی ارتباط تنگاتنگی با فناوری اطلاعات واینترنت دارد و به عبارتی اینترنت موتور جهانی سازی است ” جهانی شدن به معنای آزادی مطلق کسب و کار ، برداشته شدن تمامی موانع جریان یافتن سهل و ساده سرمایه و نفوذ آن در تمامی عرصه های وحرکت روان اطلاعات امور مالی وخدماتی و بالاخره تداخل فرهنگی ، آن هم به سوی یکسان شدگی و یک دستی .”

شرکتهای چند ملیتی و فراملیتی مثال بارزپدیده جهانی شدن هستند که فعالیت خود را به سطح جهانی رسانده اند .

جهانی سازی و جامعه مدنی جهانی :

همراه باتحولات مزبور ، جهانی شدن خود را با ایده “جامعه مدنی جهانی ” مطرح کرده است. موضوع ” جامعه مدنی ” ایجاد یک فضای مستقل در رابطه (ویا در تقابل ) با تصمیمات در سطح بین المللی از طریق سازمان ها و گروههای غیر دولتی است. باافزایش چشمگیر مراودات فردی و اقتصادی در سطح جهانی ، ابعاد ارتباطی و اجتماعی جدیدی از نظر اقتصادی ، سیاسی و فردی دارد ایجاد می شود، ولی ” آنچه واضح است ، این است که در وضع کنونی جهانی ، اغلب سازمان های غیر دولتی در همه رشته های سیاسی ، اقتصادی، مالی ، اجتماعی وفرهنگی بدون تردید در دست و کنترل کشورها و ملت های غرب به ویژه امریکا واتحادیه اروپا بوده ، چنان که دولت های آنها در صحنه روابط بین الملل صیانت دارند. “

” جهانی شدن در حال حاضر با شیوه والگوی آمریکایی که الگوی مسلط است ، همخوانی دارد و همین نکته است . که نگرانی و ترس برخی از کشور های اروپایی از جمله فرانسه ونیز کشور های آسیایی را از جهانی شدن به معنای کنونی برانگیخته است. از دید ایالات متحده امریکا، با قدرت نظامی و اقتصادی و نیز قدرت ارتباطات و تکنولوژی پیشرفته ای که دارد، کشوری است که توان تسلط بر جهان و تحمیل الگوی خود بر سایر کشورهای جهان را دارد و از آن جهت که کشور آمریکا پایگاه نظام سرمایه داری جهانی است ، بنابراین جهانی شدن ، در مفهوم عام ان همان سرمایه داری و در مفهوم خاص آن ، آمریکا شدن جهان است .

جهانی سازی و پست مدرنیسم :

از سوی دیگر بعضی نظریات حاکی از آن است که جهانی سازی از فرآیند بازاندیشی مجدد در سیاست و نظریات اجتماعی است و در واقع بخش از فرآیند تحول ا زمدرنیسم به دوران پست مدرن است . بیاد آوریم که “مباحث مربوط به پست مدرنیسم از دهه ۱۹۷۰ بکار برده شده و امروزدر قالب یک مکتب یک مکتب و مرام جلوه گر شده و نماینده روح حاکم بر تفکر امروز غرب در ساخت های گوناگون است.

نسبی گرایی پست مدرنیسم است . نفی کلیت وجامعیت هر گونه فکر ، عقیده و اندیشه، بی اعتباری ایدئولوژی، عدم وجود معیار و استاندارد معینی در مورد باورها از خصوصیات پست مدرنیسم است.

ما و اخلاق در جامعه اطلاعاتی :

آیا اینترنت و فناوری اطلاعات از طریق جهانی سازی، اخلاق مورد نظر سرمایه سالاران را باپشتوانه فلسفی نظریات پست مدرن ، برجهان حاکم خواهد کرد؟

این چالشی است که پیش روی ما است

تغییر گامی بلند برای موفقیت

عامل اصلی، که از تغییرات در زندگی انسان جلوگیری می کند ترس (ترس از شکست) است.
ترس از تغییرات همواره مانع از پیشرفت انسان شده است. حتماً شما این جمله معروف را شنیده اید ”اگر نمی ترسیدی چه میکردی؟” که اغلب اینگونه به این سئوال پاسخ می دهند «به جلو حرکت می کردم(به سوی موفقیت)».

به همین دلیل است که عده اندکی به دلیل اختراع و یا کشف چیزی و یا موفقیت در کاری معروف شده اند. شجاعت، جسارت و پشتکار آنها، باعث شد تا به موفقیت دست یابند نه نامشان و یا موقعیت اجتماعیشان. آنها به موقع تغییرات را پذیرفتند و هرگز از شکست نترسیدند.

روزی با دوستم در مورد پشتکار و موفقیت در کار صحبت می کردیم من از ادیسون گفتم. به او گفتم:«ادیسون دوهزار نوع فلز و آلیاژ را مورد آزمایش قرار داد تا بالاخره موفق شد لامپ را بسازد.» می خواهید بدانید او چه جوابی داد او گفت: «او ادیسون بود.»

ادیسون فقط به یک دلیل موفق شد ”او خود را باور داشت”.

برای تغییرات در زندگی ابتدا باید خود را تغییر دهیم:

۱-شیوه ی تفکر خود را عوض کنیم .

۲-رفتار خود را تغییر دهیم.

۳-شیوه زندگی خود را تغییر دهیم.

برخی از عادات و رفتارهای شخصی خود را تغییر دهیم. مثلاً مصرف سیگار و یا الکل خود را ترک کنیم. سر ساعت در محل کار و قرارها حاضر شویم

اما چگونه این اعمال را انجام دهیم:

الف- اندیشه و تفکر مثبت داشته باشیم.(با تمرین وتکرار مثبت اندیشی را فرا بگیریم.)

ب- مسیر سرنوشت خود را مشخص کنیم. باید بدانیم که با هر اقدامی هر چند کوچک بخشی از زندگی ما ساخته می شود.

برای رسیدن به موفقیت چهار عنصر لازم است:

۱-مشخص بودن سر آغاز مسیر (بدانیم چه می خواهیم)

۲-عمل (حرکت، دست به کار شوید)

۳-مبارزه با عکس العمل های منفی

۴-نتیجه (نتایج کارهای خود را زیر نظر بگیرید)

همواره این سئوالات را از خود بپرسید و به آنها با دقت پاسخ دهید

۱-می خواهید زندگیتان چگونه باشد؟

۲-می خواهید چه آینده ای برایتان رقم بخورد؟

۳-می خواهید مقصدتان کجا باشد؟

پس برای اینکه زندگی مان تغییر کند لازم است بدانیم

۱-باید چه باورهایی داشته باشیم.

۲-چگونه فکرکنیم .

۳-هر روز چه اعمالی انجام دهیم. (برنامه ریزی)

« زمان طراحی ده سال آینده همین الان است نه ده سال آینده.»

دوستان بدانید موفقیت ما در گرو دو اصل است:

الف- واقعاً بخواهیم که زندگیمان تغییر کند.

ب- خود را در قبال وظایفی که داریم مسئول بدانیم.

اغلب مردم نمی دانند چه می خواهند

اما بدتر از آنها کسانی هستند که می دانند چه می خواهند

ولی در جهت رسیدن به آن تلاشی نمی کنند.

آنها می نشینند و امیدوارند روزی به آرزوهای خود برسند

آن « روزی »

همین امروز است همین حالاست.

تنها افرادی که شجاعت وجسارت بالایی دارند به موفقیت می رسند. هرگز از شکست نترسید.

افراد موفق اغلب افرادی هستند

که شکست می خورند اما از هر شکستی

برای خود پله ای

برای صعود و رسیدن به موفقیت می سازند

موفقیت و پیروزی :: روش های موفقیت :: ده کلید برای تقویت روحیه

۱ – خود را بشناسید

امروزه پیشنهاد سقراط در قرن پنجم قبل از میلاد که در آن متنی بر خودشناسی ارائه شد به قوت خود پا برجاست. اهداف احساسات و محدودیت های خویش را بشناسید و با آرامش با آنها برخورد نمایید. خواه از طریق مطالعه، خواه از طریق اندیشیدن و تفکر، سعی کنید بعضی راه هایی را که باعث شناخت شما از خودتان می شود و این که چه چیزهایی شما را خوشحال می کند پیدا کنید. چنانچه به این توصیه عمل کنید، بهتر قادر به کنترل زندگی و مشکلات پیش روی خود خواهید بود.

۲ – به خودتان ارزش بدهید و به خود اعتماد داشته باشید

ممکن است سخت به نظر برسد اما سعی کیند رفتارتان گویای این باشد که از خودتان مواظبت می کنید. حتی اگر همیشه احساس عدم اطمینان می کنید، برخورد و رفتار مثبت را به دنیای اطراف هدیه دهید. برخورد مردم با شما متأثر از رفتار و پوشش شماست. بنابراین خود ارزشی و خود اعتمادی را به نمایش بگذارید تا احترام را برای شما به ارمغان آورد.

۳ – بیش از حد توان تان کار نکنید

همه ما با سخت کوشی، خواهان تأمین امنیت و رفاه خانواده مان هستیم. اما مهم این است که تعادل را در زندگی حفظ کنیم. معمولاً آن چه از نظر مالی دنبال می کنیم با آن چه که تحقق می یابد یکسان نیست. اگر برای شما تأمین معاش مهمتر از صرف وقت با عزیزان یا لذت بردن از زندگی است، بهتر است در تعیین اولویت ها بازنگری کنید. سعی کنید برقراری تعادل را از کسی که بین زندگی شغلی و خانوادگی اش این توازن را ایجاد کرده بیاموزید یا این که با خانواده یا دوستانتان راجع به تأثیرات شغلی تان بر روی آنها صحبت کنید.

۴ – از افراد منفی دوری کنید

از ارتباط مسموم که در شما احساس ناراحتی، عصبانیت یا ناامنی می کند اجتناب کنید. حتی المقدور ارتباط خویش را با کسانی که برای شما افسردگی به ارمغان می آورند به حداقل برسانید، کسانی که اکثراً محبت های دریافتی را بدون پاسخ می گذارند و یا کسانی که دائماً از شما انتقاد می کنند. صداقت سخنان چنین افرادی را مورد ارزیابی قرار دهید تا ببینید که میزان حقایق موجود در سخنانشان تا چه حد براساس ارتباطی مثبت و خوش بینانه است. اگر کسانی شما را تحت فشار روانی قرار می دهند صریحاً از آنها بخواهید شما را رها کنند.

۵ – مثبت فکر کنید

سعی کنید از حداکثر توانایی هایتان استفاده کنید و به قدرت خویش اتکا کنید. علایق شخصی تان را با مطالعه و رفتن به کلاس توسعه دهید. علایق جدید را امتحان کنید و شکست هایتان را به کار گیرید.

همه ما بخشی از اوقاتمان را از دست داده ایم اما افراد موفق از شکست هایشان درس گرفته اند و مغلوب شکست شان نشده اند. اگر شما توانایی هایتان را به خوبی افزایش دهید و نقش مثبتی داشته باشید واقعاً قادر به تغییر موقعیت های منفی به موقعیت های مثبت خواهید بود.

۶ – ورزش، ورزش، ورزش

یک رژیم غذایی مناسب و قدری فعالیت بدنی روزانه، اعم از این که پیاده روی آرام باشد یا کار بیرون، فشار و

اضطراب را تخفیف می دهد و روحیه را شاداب نگه می دارد. ورزش و تمرینات بدنی، افراد را از احساس برتری طلبی رهایی و توانایی های سرکوب شده ذهن را ترقی می دهد. همین امر منجر به جلوگیری از افسردگی می شود. برای اشخاص متفاوت ورزش های مناسب آنها وجود دارد. تمرینات کششی و یوگا برای تخفیف فشار بسیارمناسبند. بعضی تمرینات نیز می توانند به رفع عصبانیت کمک کنند. البته ورزش بیرون از منزل فواید مضاعفی دارد، نور آفتاب در بهبود روحیه و تخفیف افسردگی کمک مؤثری محسوب می شود.

۷ – بخشی از اوقاتتان را تنها بگذارید

«لذت بردن از جمع دوستان» و «تنهایی» دو بخش از زندگی اند که برای تقویت روحیه بسیار مهم اند.

علاوه بر گذراندن ۲۰ دقیقه در حمام ، گوش دادن به موسیقی یا خروج از منزل به قصد لذت بردن از طبیعت، زمانی رابرای لذت بردن از تنهایی خویش صرف کنید. چنانچه این امر را سخت یافتید ممکن است با توسل به اجتماع از مشارکت در موضوعات مهم دوری کنید.

۸ – به دیگران کمک کنید و اجازه دهید دیگران به شما کمک کنند

وقتی مشکلاتتان طاقت فرسا به نظر می رسد نشان دهید که کمک دیگران می تواند اضطراب و دلواپسی شما را برطرف کند، بنابراین مشکلاتتان را کاملاً در منظر دیگران قرار دهید. کمک بلاعوض در مسائل اجتماعی یا کمک به دوستان نیز می تواند به نفع شما تمام شود. اگر در مقابل کمکی کم دریافت کرده اید به همان میزان به دیگران مساعدت نمایید. به این ترتیب جمعیت مناسبی از دوستان و اقوامی را در اطراف خود جمع می کنید که شریک اوقات خوش شما هستند و مددکاران زمان تنگی و سختی تان.

۹ – ارتباط و مراودات

با روشی روشن و در عین حال همراه با آرامش و متانت، احساساتتان را نسبت به خانواده، دوستان و مدرسه و دانشگاه تان بیان کنید و با دقت کامل به جواب آنها گوش فرا دهید. هرگز خود را تحت فشاری که ناشی از عدم بیان احساساتتان است قرار ندهید. چرا که این فشار، انفجار ناگهانی در پی خواهد داشت و دیگران شما را به «عصبانیت» خواهند شناخت.

عصبانیتی را که باعث پریشانی و دانستن نقاط ضعف شما می شود کنترل کنید. هرگز اجازه ندهید دیگران ذهن شما را بخوانند.

۱۰ – موقع احتیاج، کمک بطلبید

افرادی را پیدا کنید که هنگام مشکلات بتوانید با آنها مشورت کنید. چنانچه پس از مشورت با دوستانتان و خانواده، مشکلات تان همچنان طاقت فرسا جلوه می نماید و احساس عدم آرامش می کنید، با مشاورینی صحبت کنید که خواهان کمک و یاری به شما هستند. اگر احساس عدم امنیت، نگرانی یا ناراحتی و پریشانی می کنید فوراً از یک مشاور متخصص کمک بگیرید.